Muzeum Powstania

Wielkopolskiego 1918-1919

Muzeum Powstania

Wielkopolskiego 1918-1919

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919

Muzeum znajduje się w Odwachu na Starym Rynku w jednym z najwybitniejszych zabytków architektury polskiej. Wybudowano go z inicjatywy ówczesnego starosty generalnego wielkopolskiego Kazimierza Raczyńskiego. Projekt wykonał najprawdopodobniej architekt królewski Jan Chrystian Kamsetzer – współtwórca warszawskich Łazienek i wnętrz Zamku Królewskiego.

Do zajęcia Poznania przez Prusy w ramach II rozbioru Polski w Odwachu stacjonowały wojska koronne. W okresie zaborów poznaniacy byli świadkami odbywających się tu odpraw wart wojska zaborcy, który staromiejski Odwach uczynił głównym odwachem garnizonu Twierdzy Poznań. Pod zwieńczającymi attykę symbolami Rzeczpospolitej czasów ostatniego jej króla stała budka wartownicza w barwach pruskich i niemiecki żołnierz. W 1918 roku polskość wkroczyła do Odwach. W listopadzie znalazła tu siedzibę jedna z najważniejszych formacji Powstania Wielkopolskiego – paramilitarna Straż Ludowa.

W 17 listopada w Straży służyli już wyłącznie Polacy. Przed 27 grudnia 1918 Straż Ludowa wystąpiła dwukrotnie w sposób zorganizowany: 3 grudnia dla ochrony delegatów do Polskiego Sejmu Dzielnicowego podczas przemarszu przez miasto na miejsce obrad i 26 grudnia, w czasie przejazdu przez Poznań Ignacego Paderewskiego. 27 grudnia załoga Odwachu ruszyła do Powstania.

W czasie „dobijania się” do Europy o prawo przynależności do Polski przez Polaków z tzw. byłego zaboru pruskiego w staromiejskim Odwachu miała siedzibę jeszcze jedna ważna powstańcza formacja – Służba Straży i Bezpieczeństwa (Wacht- und Sicherheitsdienst).Jej ochotnicze oddziały tworzono od 15 listopada 1918 w niemieckich garnizonach na polecenie ministra wojny.

Ponieważ zaborca dopuścił do niej Polaków, szybko została przez nich zdominowana. Ci żołnierze-Polacy, będąc na etacie i żołdzie niemieckim oraz dysponując bronią i zarządzając obiektami wojskowymi zaborcy, stanowili trzon polskich oddziałów w pierwszych dniach Powstania Wielkopolskiego. 9 stycznia 1919 formacja została rozwiązana, z jej oddziałów utworzono dwa bataliony garnizonowe Polskich Sił Zbrojnych byłego zaboru pruskiego. Żołnierze jednego z tych batalionów pełnili służbę w Odwachu.

Odtąd odprawy wart przed Odwachem odbywali żołnierze w oczekiwanym tu ponad sto lat polskim mundurze. We wrześniu 1939 roku zniknął sprzed Odwachu polski żołnierz, nie pojawił się też niemiecki: okupant budynek przeznaczył na magazyn. W roku 1945, podczas walk o Twierdzę Poznań budynek Odwachu został poważnie zniszczony. Władza komunistyczna zrekonstruowała go w latach 1949-1951 i przeznaczyła najpierw na szkołę baletową i teatralną oraz mieszkanie, w roku 1957 na poznański oddział Centralnego Biura Wystaw Artystycznych, w 1962 umieściła w nim Muzeum Historii Ruchu Robotniczego im. Marcina Kasprzaka. W 2004 roku, po 65 latach nieobecności, ponownie przed Odwachem pojawił się żołnierz w polskim mundurze.

Teraz w mundurze historycznym. Odbywają się tu patrole powstańczej Armii Wielkopolskiej oraz uroczyste odprawy warty honorowej Ochotniczego Reprezentacyjnego Oddziału Ułanów Miasta Poznania w barwach 15 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Poznaniacy niezmiennie entuzjastycznie reagują na tę żołnierską tutaj obecność.

Rozwiń

Zajrzyj do Muzeum

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918 - 1919 znajduje się w Odwachu

Wystawy

Stałe

Aktualna, Wystawa stała

Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Droga do Niepodległości
Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Droga do Niepodległości - wystawa stała

Czasowe

28.02

2023

Aktualna, Wystawa czasowa

Wystawa czasowa: "Z nadzieją na Niepodległą. Wielkopolani...
Historia pierwszej wojny światowej (1914-1918) to suma traumatycznych doświadczeń milionów ludzi, jest obszernym, wielowątkowym tematem. Wystawa w Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 przedst...

Budujemy Nowe Muzeum

Muzeum Powstania Wielkopolskiego

W grudniu 2018 r. Wielkopolskie Muzeum Niepodległości ogłosiło konkurs architektoniczno-urbanistyczny na projekt nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919 roku.

Najistotniejszymi wymaganiami postawionymi przed projektantami było wpisanie bryły muzeum w kontekst otaczającej przestrzeni, uplasowanie architektury w pobliżu ścisłego centrum Starego Miasta, w otoczeniu wielu historycznych miejsc i obiektów oraz opracowanie projektu architektonicznego o wysokich walorach estetycznych i funkcjonalnych. Do konkursu dopuszczono 56 zespołów, spośród których sąd konkursowy pod przewodnictwem dr. hab. inż. arch. Bolesława Stelmacha, Dyrektora Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki wybrał do ostatniego etapu 6 pracowni architektonicznych. Ostatecznie jury wyłoniło zwycięski projekt opracowany przez pracownię WXCA z Warszawy.

Aktualności

27.01
2023

Edukacja, Konkurs

Konkurs „Wielkopolska warta Powstania” – II edycja
Zapraszamy do udziału w II edycji konkursu „Wielkopolska warta Powstania”. W związku z tym, że w roku 2022 nasza działalność ukierunkowana była na potrzeby osób ze spe...
25.01
2023

Spotkanie

Spotkanie z Jerzym Gogołkiewiczem - wnukiem gen. Stanisława Taczaka
Dzisiaj w Muzeum Powstania Wielkopolskiego odbyło się spotkanie z Jerzym Gogołkiewiczem. Poznaliśmy bardzo osobistą refleksję związaną z okolicznościami powołania Stan...
19.01
2023

Aktualności, Komunikaty

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 ponownie otwarte w standardowych godzinach
Miło nam poinformować, że udało się uporać z awarią w Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919. Muzeum od jutra (20.01.2023) wraca do standardowych godzin otwarcia.
16.01
2023

Aktualności

Budowa nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 już w tym roku!
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Wielkopolskiego wspólnie wybudują Muzeum Powstania Wielkopolskiego.

Wizyta

Muzeum Powstania Wielkopolskiego zlokalizowane jest w budynku Odwachu na Starym Rynku 3. Muzeum dokumentuje wybuch i przebieg powstania wielkopolskiego w latach 1918-1919.

Czym dojechać?

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 znajduje się w samym sercu Starego Rynku w Poznaniu w efekcie nie ma możliwości bezpośredniego zaparkowania samochodu przy Muzeum. W pobliskich uliczkach można znaleźć miejsce parkingowe, jednak znajdują się one w Śródmiejskiej Strefie Płatnego Parkowania, która obowiązuje od poniedziałku do piątku w godz. 8:00-20:00, w soboty w godz. 8:00-18:00.

Zwracamy uwagę, że nie wszystkie parkomaty w pobliżu Starego Rynku posiadają możliwość opłaty przy pomocy karty dlatego warto mieć przy sobie gotówkę.

Czym dojechać?

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 znajduje się w samym sercu Starego Rynku w Poznaniu w efekcie nie ma możliwości bezpośredniego zaparkowania samochodu przy Muzeum. W pobliskich uliczkach można znaleźć miejsce parkingowe, jednak znajdują się one w Śródmiejskiej Strefie Płatnego Parkowania, która obowiązuje od poniedziałku do piątku w godz. 8:00-20:00, w soboty w godz. 8:00-18:00.

Zwracamy uwagę, że nie wszystkie parkomaty w pobliżu Starego Rynku posiadają możliwość opłaty przy pomocy karty dlatego warto mieć przy sobie gotówkę.

Dostępność

Poznaj muzeum bez barier

Muzeum dokłada wszelkich starań, aby udostępniane treści oraz przestrzenie architektoniczne były dostępne dla osób ze szczególnymi potrzebami.

Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919

Kierownik - kustoszMarcin Wiśniewski
Emailodwach@wmn.poznan.pl
Telefon / fax61 853 19 93