Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918 – 1919

W 17 listopada w Straży służyli już wyłącznie Polacy. Przed 27 grudnia 1918 Straż Ludowa wystąpiła dwukrotnie w sposób zorganizowany: 3 grudnia dla ochrony delegatów do Polskiego Sejmu Dzielnicowego podczas przemarszu przez miasto na miejsce obrad i 26 grudnia, w czasie przejazdu przez Poznań Ignacego Paderewskiego. 27 grudnia załoga Odwachu ruszyła do Powstania. W czasie „dobijania się” do Europy o prawo przynależności do Polski przez Polaków z tzw. byłego zaboru pruskiego w staromiejskim Odwachu miała siedzibę jeszcze jedna ważna powstańcza formacja – Służba Straży i Bezpieczeństwa (Wacht- und Sicherheitsdienst).Jej ochotnicze oddziały tworzono od 15 listopada 1918 w niemieckich garnizonach na polecenie ministra wojny. Ponieważ zaborca dopuścił do niej Polaków, szybko została przez nich zdominowana. Ci żołnierze-Polacy, będąc na etacie i żołdzie niemieckim oraz dysponując bronią i zarządzając obiektami wojskowymi zaborcy, stanowili trzon polskich oddziałów w pierwszych dniach Powstania Wielkopolskiego. 9 stycznia 1919 formacja została rozwiązana, z jej oddziałów utworzono dwa bataliony garnizonowe Polskich Sił Zbrojnych byłego zaboru pruskiego. Żołnierze jednego z tych batalionów pełnili służbę w Odwachu. Odtąd odprawy wart przed Odwachem odbywali żołnierze w oczekiwanym tu ponad sto lat polskim mundurze. We wrześniu 1939 roku zniknął sprzed Odwachu polski żołnierz, nie pojawił się też niemiecki: okupant budynek przeznaczył na magazyn. W roku 1945, podczas walk o Twierdzę Poznań budynek Odwachu został poważnie zniszczony. Władza komunistyczna zrekonstruowała go w latach 1949-1951 i przeznaczyła najpierw na szkołę baletową i teatralną oraz mieszkanie, w roku 1957 na poznański oddział Centralnego Biura Wystaw Artystycznych, w 1962 umieściła w nim Muzeum Historii Ruchu Robotniczego im. Marcina Kasprzaka. W 2004 roku, po 65 latach nieobecności, ponownie przed Odwachem pojawił się żołnierz w polskim mundurze. Teraz w mundurze historycznym. Odbywają się tu patrole powstańczej Armii Wielkopolskiej oraz uroczyste odprawy warty honorowej Ochotniczego Reprezentacyjnego Oddziału Ułanów Miasta Poznania w barwach 15 Pułku Ułanów Wielkopolskich. Poznaniacy niezmiennie entuzjastycznie reagują na tę żołnierską tutaj obecność. Wystawy stałe