To się dzieje. Gotowe, bardzo efektowne repliki pojazdów pancernych, które docelowo trafią do nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919, już od dziś można oglądać w Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu, oddziale Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. O pierwszej z nich – wozie pancernym Ehrhardt M17 już pisaliśmy TUTAJ. Informacje na temat drugiej tj. czołgu Renault FT-17 ukazują się oficjalnie po raz pierwszy dopiero dzisiaj, a sam pojazd będzie można bezpośrednio zobaczyć z bliska na wystawie w MBP.
W niedalekiej przyszłości, po otwarciu nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 w Poznaniu pojazdy te znajdą się w centralnym miejscu ekspozycji opowiadającej o udziale Wielkopolan w walkach o granice II Rzeczypospolitej.
– To doskonały przykład współpracy i obustronnej korzyści dwóch instytucji kultury – Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu i Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości. My zyskaliśmy możliwość prezentacji dwóch bardzo dobrze wykonanych replik, a Wielkopolskie Muzeum Niepodległości odpowiednie warunki ich przechowywania do czasu otwarcia nowego Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 i fachową opiekę. Finalnie zyskują nie tyko oba muzea, ale przede wszystkim zwiedzający, którzy już teraz mogą podziwiać te ważne dla Wielkopolski pojazdy pancerne – powiedział płk Tomasz Ogrodniczuk, szef Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu.
– Słowa uznania należą się twórcom tych wspaniałych replik i całemu zespołowi, który nad tym projektem pracował. Do otwarcia nowego Muzeum mogłyby stać przykryte plandeką. Uznaliśmy jednak, że pokazując je już teraz rozbudzimy tylko apetyt publiczności na to nowe Muzeum, w którym takich super eksponatów będzie znacznie więcej. Poza tym Muzeum Wojska Polskiego i jego poznański, „pancerny” oddział to partner, z którym od lat prowadzimy świetną współpracę, miejsce ze wszech miar godne do prezentowania takich replik, które z uwagi na zastosowane materiały i technologię produkcji przenoszą nas w czasie i pozwalają doświadczyć „żywej historii” – wyjaśnia Przemysław Terlecki, Dyrektor Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości.
Renault FT-17 to bez wątpienia najważniejszy pojazd w historii broni pancernej, który ma także swój istotny udział w historii polskiej wojskowości. To on zdefiniował klasyczny układ czołgu, który z niewielkimi zmianami stosowany jest także współcześnie. Charakteryzują go wydzielony przedział bojowy umieszczony w przedniej części kadłuba, przedział napędowy z tyłu i obrotowa wieża osadzona na stropie przedziału bojowego. To właśnie ten francuski protoplasta obecnych konstrukcji jako pierwszy posiadał wieżę obracającą się o 360°, co pozwalało na prowadzenie ognia w dowolnym kierunku bez konieczności czasochłonnego i ryzykownego dla załogi obracania całego pojazdu. Był to czołg lekki, ważący niecałe 7 ton, obsługiwany przez zaledwie dwóch członków załogi tj. dowódcę-celowniczego oraz kierowcę.
Charakterystyczną cechą Renault FT-17 była płoza z tyłu kadłuba, która pomagała pokonywać szerokie okopy, minimalizując ryzyko utknięcia pojazdu w transzei.
Mimo rewolucyjnego układu, z dzisiejszej perspektywy parametry FT-17 mogą wydawać się skromne. Pojazd napędzany był silnikiem Renault o mocy ok. 35–39 KM a jego maksymalna prędkość wynosiła ok. 7–8 km/h. Było to jednak rozwiązanie celowe, które gwarantować miało synchronizację natarcia czołgów ze wsparciem biegnącej piechoty. Uzbrojenie zapewniała armata Puteaux 37 mm lub karabin maszynowy Hotchkiss 8 mm. Załoga chroniona była przez pancerz o grubości kadłuba od 6 do 16 mm, który chronił głównie przed bronią strzelecką i odłamkami.
Dla polskiej historii ten czołg ma znaczenie szczególne. To właśnie na FT-17 opierała się potęga pancerna odrodzonej Rzeczypospolitej. Polska dysponowała wtedy 120 czołgami Renault FT 17, przybyłymi do kraju wraz z ,,Błękitną Armią” generała Józefa Hallera, co czyniło ją czwartą potęgą pancerną świata. To właśnie przetransportowanie koleją z Francji do Polski ostatniej dostawy tych czołgów w dniu 17 czerwca 1919 r. obchodzimy współcześnie w tej dacie jako Dzień Czołgisty.
Wojna polsko-bolszewicka:
Czołgi te odegrały kluczową rolę w walkach między innymi o Bobrujsk i Równe oraz w Bitwie Warszawskiej (pod Radzyminem), w których czynny udział brały Wojska Wielkopolskie. Budowa repliki trwała niemal rok i prowadzona była przez Państwo Małgorzatę i Waldemara Banaszyńskich z Pracowni Renowacji Zabytków Techniki Militarnej w Wolsztynie. Warto podkreślić, że cała konstrukcja czołgu została wykonana w miarę możliwości zgodnie z technologią stosowaną na początku XX wieku – elementy konstrukcji są łączone śrubami, a część z nich nitami kutymi na gorąco, grubości poszczególnych płyt pancernych są zgodne
z oryginałem a obrotową wieżę odlano z żeliwa. Dzięki dobrej współpracy pomiędzy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i Wielkopolskim Muzeum Niepodległości wykonany został laserowy skan oryginalnego czołgu Renault FT-17, znajdującego się w gmachu głównym MWP w Warszawie, który posłużył jako wzór do budowy repliki.
W prace przy tworzeniu nowej siedziby Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 zaangażowani są liczni eksperci z różnych branż. Nie inaczej było w tym wypadku – nad budową repliki Renault FT-17 czuwał Marcin Wilk – biegły sądowy w dziedzinie zabytków techniki militarnej, pasjonat i znawca militariów oraz pasjonaci historii militarnej współpracujący z głównym wykonawcą przy konstrukcji m.in. Dariusz Karczmarz oraz prowadzący kwerendy i badania źródłowe, pozwalające na osiągnięcie maksymalnej wierności wykonanej repliki w stosunku do oryginału. Efektowny kamuflaż autorstwa Marcina Wilka, który pokrywa czołg, został odtworzony z dużą starannością na podstawie zachowanych kilku fotografii jednego egzemplarza o numerze taktycznym 3259, sfotografowanego w 1919 roku podczas walk pod Bobrujskiem i Dyneburgiem a także posiłkowo na podstawie fotografii innych czołgów z analogicznym układem plam, sfotografowanych w tamtym rejonie walk. Również sam kolor kamuflażu nie jest przypadkowy, bowiem został odtworzony na podstawie oryginalnych fragmentów malatury zachowanych w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie i francuskim Muzeum Broni Pancernej w Saumur.
